Việt Nam đẩy nhanh xăng E10: Cú chuyển mình từ phụ thuộc năng lượng

Tín Hiệu

Thủ tướng yêu cầu triển khai bán xăng E10 toàn quốc từ tháng 4, sớm hơn 2 tháng so với kế hoạch ban đầu. Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động mạnh do xung đột Trung Đông. Hiện Việt Nam chỉ có 4/6 nhà máy ethanol đang vận hành với tổng công suất 41.000 m3/tháng, đáp ứng 41% nhu cầu ethanol khi triển khai xăng E10 toàn quốc (nhu cầu ước tính 100.000-110.000 m3/tháng).

Nhà máy ethanol Dung Quất đang vận hành ở 65% công suất, sản xuất 150 m3/ngày, dự kiến tăng lên 200-300 m3/ngày từ tháng 4-5. Petrolimex cần 45.000-50.000 m3 ethanol mỗi tháng, trong đó chỉ 20-30% từ nguồn nội địa.

Bối Cảnh

Việt Nam đang đẩy nhanh chuyển đổi sang xăng sinh học trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Xăng E10 (10% ethanol + 90% xăng khoáng) không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào xăng nhập khẩu mà còn tận dụng nguồn nguyên liệu nông sản trong nước.

Khu vực miền Trung - Tây Nguyên và Campuchia có nguồn sắn dồi dào với 1-2 triệu tấn tinh bột sắn xuất khẩu hàng năm, trong khi nhà máy Dung Quất chạy tối đa chỉ cần 240.000 tấn/năm. Tuy nhiên, gap cung-cầu ethanol vẫn lớn, buộc Việt Nam phải nhập khẩu 59% nhu cầu từ Mỹ, Brazil và các trung tâm phân phối như Hàn Quốc, Singapore.

Giải Mã

Xăng E10 hoạt động theo cơ chế phối trộn đơn giản nhưng đòi hỏi hệ thống logistics phức tạp. Ethanol không thể trữ lâu như xăng khoáng do tính chất hút ẩm, đồng thời quá trình pha chế cần thời gian và không thể xuất bán ngay.

So sánh năng lực sản xuất ethanol nội địa:

Chỉ số	Hiện tại	Nhu cầu toàn quốc	Gap
Số nhà máy hoạt động	4/6	-	-33%
Công suất (m3/tháng)	41.000	100.000-110.000	-59%
Nguồn nội địa (%)	41%	100%	-59%
Phụ thuộc nhập khẩu	59%	0% (lý tưởng)	+59%

Thách thức kỹ thuật lớn nhất là quy chuẩn hàm lượng oxy. Xăng nhập khẩu có oxy 1,3-1,5%, khi pha thêm 10% ethanol, tổng hàm lượng có thể lên 5,1-5,2%, vượt ngưỡng quy chuẩn 3,7%. Điều này có thể cản trở sản xuất xăng chất lượng cao đáp ứng Euro 4, Euro 5.

Góc Nhìn VietWealth

Đây là bước chuyển chiến lược từ mô hình “nhập khẩu phụ thuộc” sang “tự chủ năng lượng có kiểm soát”. Với VND liên tục chịu áp lực từ giá dầu thế giới, việc giảm 10% lượng xăng khoáng nhập khẩu sẽ cải thiện cán cân thương mại và giảm rủi ro tỷ giá.

Cơ hội đầu tư nổi bật ở chuỗi giá trị ethanol: từ trồng sắn, chế biến tinh bột, đến sản xuất ethanol và logistics. Với nhu cầu 100.000+ m3/tháng và chỉ đáp ứng được 41%, thị trường này có tiềm năng tăng trưởng 2,4x trong vài năm tới.

Tuy nhiên, rủi ro nằm ở việc cạnh tranh nguồn hàng ethanol quốc tế khi Ấn Độ, Philippines, Thái Lan, Trung Quốc đều tăng sử dụng xăng sinh học. Điều này có thể đẩy giá ethanol nhập khẩu lên cao, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của chương trình.

Theo Dõi