Nga mở rộng đầu tư năng lượng Việt Nam: Tín hiệu từ kim ngạch `$4.77` tỷ

Tín Hiệu

Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernychenko khẳng định mở rộng đầu tư năng lượng tại Việt Nam, từ điện hạt nhân đến dự án điện gió ngoài khơi công suất 1 GW. Kim ngạch thương mại song phương năm 2024 đạt $4.77 tỷ, với Nga hiện có 199 dự án tại Việt Nam trị giá $990 triệu. Zarubezhneft — đối tác dầu khí 40 năm của PetroVietnam — đề xuất mở rộng sang năng lượng tái tạo và triển khai dự án chung tại nước thứ ba.

Bối Cảnh

Con số $4.77 tỷ kim ngạch thương mại Việt-Nga năm 2024 tăng đáng kể so với $3.9 tỷ năm 2023, phản ánh xu hướng tăng cường hợp tác trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Nga hiện đứng thứ 26/147 quốc gia đầu tư vào Việt Nam — vị trí khiêm tốn nhưng tập trung vào các lĩnh vực chiến lược.

Điểm đáng chú ý là việc Nga chuyển hướng từ chỉ tập trung dầu khí sang đa dạng hóa năng lượng. Hiệp định xây dựng nhà máy điện hạt nhân vừa ký kết đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ năng lượng hai nước. Đây là lần đầu tiên Nga cam kết hỗ trợ Việt Nam phát triển “hệ sinh thái năng lượng nguyên tử với tầm nhìn 100 năm” — một cam kết dài hạn hiếm thấy.

Lịch sử cho thấy các đối tác năng lượng lớn của Việt Nam thường bắt đầu từ dầu khí rồi mở rộng. Trung Quốc bắt đầu với than, rồi chuyển sang điện mặt trời. Nhật Bản từ LNG chuyển sang công nghệ năng lượng sạch. Nga hiện đang theo mô hình tương tự.

Giải Mã

Cơ chế hợp tác năng lượng Nga-Việt hoạt động như thế nào?

Mô hình liên doanh Vietsovpetro (tại Việt Nam) và Rusvietpetro (tại Nga) là blueprint cho các dự án mới. Đây là cơ chế “mirror investment” — hai bên cùng đầu tư tại nước đối tác, tạo cân bằng rủi ro và lợi ích.

Lĩnh Vực	Mô Hình Hiện Tại	Mô Hình Mới Đề Xuất
Dầu khí	Liên doanh 50-50	Mở rộng thăm dò biển sâu
Điện hạt nhân	Chưa có	Build-Own-Transfer 100 năm
Điện gió	Chưa có	Joint venture 1 GW ngoài khơi
Logistics	Hạn chế	Tuyến đường sắt xuyên lục địa

Điểm mới là “dự án chung tại nước thứ ba” — Nga và Việt Nam cùng đầu tư năng lượng tại các thị trường khác, tận dụng kinh nghiệm kỹ thuật của Nga và khả năng tài chính, quản lý dự án của Việt Nam.

Góc Nhìn VietWealth

Từ góc độ chủ quyền tài chính, đây là cơ hội để Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào một số ít đối tác. Việt Nam hiện nhập khẩu 70% nhu cầu dầu thô và 100% khí đốt LNG — tỷ lệ phụ thuộc cao tạo rủi ro cho an ninh năng lượng.

Tác động VNĐ: Các dự án năng lượng lớn thường thanh toán bằng USD, nhưng việc Nga sử dụng nhiều đồng tiền khác nhau (do sanctions) có thể mở cơ hội thanh toán VNĐ-RUB, giảm áp lực lên tỷ giá.

Cơ hội đầu tư: Nhà đầu tư Việt Nam nên quan tâm đến: