Ngân hàng Việt bước vào cuộc đua lãi suất: Tín hiệu từ áp lực thanh khoản

Tín Hiệu

Cuộc đua lãi suất tiết kiệm đang “nóng” lên toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam. Hầu hết ngân hàng đã tăng lãi suất tiền gửi 1-2% so với cuối năm ngoái, với các ngân hàng tư nhân chào mời lãi suất lên đến 8%+ cho kỳ hạn 6 tháng. Điều đáng chú ý là cả 4 ngân hàng quốc doanh lớn (BIDV, Vietcombank, VietinBank, Agribank) đã tăng lãi suất lần thứ 3 trong vòng nửa năm qua.

Động lực chính đến từ áp lực thanh khoản: tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) tại nhiều ngân hàng đã vượt 100%, cho thấy tốc độ cho vay nhanh hơn khả năng huy động vốn. Quy định mới loại bỏ 100% tiền gửi Kho bạc khỏi cách tính LDR càng tăng áp lực lên các ngân hàng quốc doanh.

Bối Cảnh

Đây không phải lần đầu hệ thống ngân hàng Việt trải qua cuộc đua lãi suất. Giai đoạn 2022-2023, khi Fed tăng lãi suất từ 0.25% lên 5.5%, các ngân hàng trong nước cũng phải điều chỉnh theo để giữ chân dòng vốn USD và ổn định tỷ giá.

Lần này, áp lực đến từ nhiều phía. Ngân hàng Nhà nước đang ưu tiên ổn định tỷ giá hơn là nới lỏng thanh khoản, không thực hiện các đợt bơm thanh khoản quy mô lớn qua thị trường mở (OMO). Fed vừa giữ nguyên lãi suất tại 3.5-3.75% và chỉ dự báo giảm 0.25% trong năm nay.

Kỳ vọng lạm phát gia tăng từ căng thẳng Trung Đông cũng khiến các ngân hàng trung ương toàn cầu duy trì chính sách thắt chặt.

Giải Mã

Để hiểu rõ áp lực thanh khoản, cần nắm cách tính tỷ lệ LDR - chỉ số quan trọng nhất trong quản lý rủi ro ngân hàng:

Thành phần LDR	Trước đây	Từ 2026
Tử số	Dư nợ tín dụng	Dư nợ tín dụng
Mẫu số	Tiền gửi KH + Tiền gửi Kho bạc + Phát hành GTCG	Tiền gửi KH + Phát hành GTCG
Ngưỡng tối đa	`85%`	`85%`

Khi loại bỏ tiền gửi Kho bạc (thường chiếm 10-15% tổng huy động tại ngân hàng quốc doanh), mẫu số giảm đột ngột, đẩy LDR tăng gần sát trần 85%.

Điều này buộc ngân hàng phải:

Tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi dân cư
Giảm tốc độ cho vay (khó thực hiện khi nhu cầu tín dụng cao)
Phát hành trái phiếu (chi phí cao hơn tiền gửi)

Cơ chế này giải thích tại sao ngay cả các “ông lớn” như Vietcombank cũng phải tham gia cuộc đua lãi suất.

Góc Nhìn VietWealth

Đối với người gửi tiền Việt, đây là cơ hội hiếm có để tối ưu lợi nhuận từ tiền nhàn rỗi. Lãi suất 8%+ cho kỳ hạn 6 tháng có thể đánh bại lạm phát dự kiến 4-5% năm nay.

Tuy nhiên, cần cân nhắc:

Rủi ro thanh khoản: Gửi tiết kiệm kỳ hạn dài có thể bỏ lỡ cơ hội đầu tư tốt hơn
Rủi ro lãi suất: Nếu lạm phát tăng đột biến, lãi suất thực có thể âm
Cơ hội chi phí: Thị trường chứng khoán và vàng có thể mang lại lợi nhuận cao hơn

Chiến lược hợp lý là phân bổ 30-40% tài sản thanh khoản vào tiết kiệm lãi suất cao, giữ 20-30% tiền mặt cho cơ hội đầu tư, và đầu tư 30-50% vào tài sản có khả năng chống lạm phát.