Chi phí đầu vào tăng `20%`: Xung đột Trung Đông đánh vào lợi nhuận doanh nghiệp Việt

Tín Hiệu

Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân vừa công bố kết quả khảo sát 228 doanh nghiệp từ 16-22/3, cho thấy xung đột Trung Đông đã chuyển từ rủi ro tiềm ẩn thành áp lực thực tế. Gần 88% doanh nghiệp báo cáo chi phí đầu vào tăng, trong đó 18% ghi nhận mức tăng trên 20%. Đồng thời, 52% chịu cước vận tải tăng và 53,5% mất đơn hàng xuất khẩu, chủ yếu tại châu Á và Trung Đông.

Bối Cảnh

Đây là lần đầu tiên có dữ liệu cụ thể về tác động của xung đột địa chính trị lên doanh nghiệp Việt Nam. Con số 88% doanh nghiệp chịu tăng chi phí cao hơn đáng kể so với khủng hoảng COVID-19, khi chỉ khoảng 65% doanh nghiệp báo cáo gián đoạn hoạt động trong giai đoạn 2020-2021.

Đặc biệt, nhóm logistics-vận tải và xuất nhập khẩu chịu đòn nặng nhất. Theo ADB, các nước Đông Nam Á bao gồm Việt Nam có thể mất 0,6-2,3% GDP nếu xung đột kéo dài, với lạm phát tăng thêm tới 3%. Con số này tương đương thiệt hại kinh tế Việt Nam gặp phải trong đợt tăng giá dầu năm 2008.

Điểm đáng chú ý: 63% doanh nghiệp đánh giá tác động ở mức lớn hoặc rất lớn, trong khi chỉ 23,7% tự tin về khả năng chống chịu. Tỷ lệ này cho thấy độ dễ tổn thương của nền kinh tế Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài.

Giải Mã

Cơ chế truyền dẫn cú sốc địa chính trị:

Xung đột Trung Đông tác động lên doanh nghiệp Việt qua 3 kênh chính:

Kênh Tác Động	Cơ Chế	Tỷ Lệ DN Chịu Ảnh Hưởng
Năng lượng	Giá dầu tăng → chi phí sản xuất, vận chuyển tăng	`88%`
Logistics	Tuyến vận tải qua Biển Đỏ gián đoạn → cước phí tăng, thời gian kéo dài	`52%`
Đơn hàng	Suy thoái kinh tế khu vực → cầu xuất khẩu giảm	`53,5%`

Đây là hiện tượng “contagion effect” - khi khủng hoảng từ một khu vực lan sang toàn cầu qua chuỗi cung ứng. Việt Nam đặc biệt dễ tổn thương vì 85% thương mại đi đường biển và phụ thuộc cao vào xuất khẩu (106% GDP năm 2024).

Điều nhiều người không biết: Chi phí logistics chiếm 15-20% giá thành sản phẩm Việt Nam, cao gấp đôi các nước phát triển (8-10%). Khi cước vận tải tăng 30-50% như hiện tại, biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị ép nghiêm trọng.

Góc Nhìn VietWealth

Đây là bài học về “single point of failure” trong chiến lược tài chính cá nhân. Giống như doanh nghiệp phụ thuộc vào một số ít tuyến vận tải, nhiều nhà đầu tư Việt đang đặt trứng vào một giỏ - chỉ tập trung vào bất động sản hoặc vàng.

Xung đột này cho thấy tầm quan trọng của đa dạng hóa địa lý trong danh mục đầu tư. Trong khi VN-Index có thể chịu áp lực từ chi phí tăng cao, các tài sản như:

Cổ phiếu năng lượng quốc tế hưởng lợi từ giá dầu tăng
USD mạnh lên khi có bất ổn địa chính trị
Vàng tăng giá trong môi trường rủi ro cao

Chính phủ đã chi 5.300 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn và giảm thuế nhiên liệu về 0% - đây là tín hiệu lạm phát năng lượng đang được kiềm chế bằng ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, biện pháp này không bền vững nếu xung đột kéo dài.

Với VND, áp lực mất giá sẽ tăng khi chi phí